Буғуми эндемикӣ – ин калон шудани намоёни ғадуди сипаршакл мебошад, ки аз сабаби норасоии йод дар организм инкишоф меёбад.

Буғум бештар дар сокинони минтақаҳои эндемикӣ бо миқдори пасти йод дар об ва маҳсулоти ғизоӣ ташхис гузошта мешавад. Тоҷикистон дар чунин минтақа ҷойгир аст.

Сабабҳо

Норасоии йод

Сабаби асосии инкишофи буғуми эндемикиро табибон норасоии йод меноманд (то 95% ҳолатҳо). Норасоии доимии йод ба калон шудани ғадуд оварда мерасонад, то он бисёртар йодро, ки барои синтези гормонҳои Т3 ва Т4 зарур аст, гирифта тавонад.

Ду намуди норасоии йодро фарқ мекунанд:

мутлақ – дар заминаи миқдори пасти йод дар ғизо ва об инкишоф меёбад;

нисбӣ – дар натиҷаи беморӣҳо, патологияҳои модарзодии ғадуди сипаршакл инкишоф меёбад.

Дар 15% ҳолатҳо буғуми эндемикӣ бо дигар сабабҳо алоқаманд аст. Ба онҳо дохиланд: ирсият, ихтилоли масъуният ва таъсири муҳити зист.

Аломатҳо

Беморӣ дар марҳилаи аввал метавонад зуҳуроти равшан надошта бошад, ба ғайр аз калон шудани ғадуд. Дар раванди калон шудани буғум нишонаҳои хоси фишурдагӣ ва ихтилоли равандҳои мубодилавӣ пайдо мешаванд:

• Мушкилӣ дар фурӯбурӣ ва нафаскашӣ;
• Ҳамлаҳои сулфа, нафастангӣ;
• Васеъ шудани рагҳо дар гардан ва сина аз сабаби ихтилоли гардиши хун;
• Эҳсоси пуршиддатӣ дар сар, ки ҳангоми хам шудан шиддат меёбад;
• Варами рӯй;
• Ташаккули «дили буғумӣ» – калон шудани қисматҳои рости дил;
• Хобоварӣ;
• Баланд рафтани фишори хун;
• Хушкии пӯст, мӯй, нохунҳо;
• Хирос шудани овоз.

Пешгирии

Барои пешгирии буғуми эндемикӣ аз одатҳои зараровар даст кашидан зарур аст. Ғизохӯрии дуруст ва тарзи зиндагии солим хатари инкишофи беморӣро кам мекунанд. Ба калонсолони аз 40-сола боло тавсия дода мешавад, ки ҳарсола ба эндокринолог муроҷиат кунанд ва муоина гузаранд. Доруҳоро танҳо бо таъини табиб қабул кардан мумкин аст.

Агар шумо дар худ буғумро гумон кардед, набояд ба ваҳм афтед ва амалҳои бефикрона анҷом диҳед. Вазъиятро ором баҳо диҳед ва пайдарпаии зерини амалҳоро риоя кунед:

1. Пеш аз ҳама барои кӯмак ба волидайн, муаллим ё калонсоли дигар муроҷиат кунед.
2. Худтабобӣ накунед, балки барои машварат ба табиби терапевт аз рӯи ҷоии қайд ё ба муассисаи дигари тиббӣ, ки метавонанд кӯмак расонанд ё ба мутахассиси мувофиқ равона кунанд, муроҷиат кунед.

Боз як бор: кӯшиш кунед ором бошед, доруҳои таъиннашударо қабул накунед ва амалҳои дигареро, ки аз ҷониби табиб дастур дода нашудаанд, анҷом надиҳед.