Аллергия
Реаксияҳои аллергӣ вақте ба вуҷуд меоянд, ки системаи масъуният ба моддаҳое, ки дар шароити муқаррарӣ барои организм хатар надоранд, нодуруст ва аз ҳад зиёд фаъолона реаксия нишон медиҳад.
Аллергия дар наврасон
1.Ринити аллергӣ: Аксар вақт ринити аллергӣ ҳанӯз дар кӯдакӣ зоҳир мешавад, аммо авҷи беморӣ (шиддат ёфтани аломатҳо, аз ҷумла обрезиш ва гирифтани бинӣ) одатан ба синни 18-24 рост меояд.
2.Дерматити атопикӣ: Сарфи назар аз он ки дерматити атопикӣ дар байни кӯдакон бештар паҳн шудааст, ки дар он 50,5%-и беморон зери 14-сола аз ин беморӣ азият мекашанд, он метавонад дар синни наврасӣ низ оғоз ёбад.
3. Шоки анафилактикӣ: Ин ҷиддитарин зуҳуроти аллергия мебошад, ки реаксияи системавӣ ва эҳтимолан хатарноки ҳаётӣ буда, боиси ихтилол дар гардиши хуни ҳамаи узвҳои ҳаётан муҳим мегардад. Аз рӯи омор, наврасон бештар ба шоки анафилактикӣ дучор мешаванд, ки аз аллергияи ғизоӣ ба вуҷуд меояд.
4. Аллергияи ғизоӣ: Аллергияи ғизоӣ, чунон ки аз номаш бармеояд, реаксияҳои аллергие мебошанд, ки пас аз истеъмоли маҳсулоти муайян ба вуҷуд меоянд. Аммо бояд қайд кард, ки на ҳамаи реаксияҳои номатлуб ба ғизо аллергия мебошанд.
5.Конъюнктивити аллергӣ: Ин реаксияҳои аллергие мебошанд, ки ғишои ашкии чашмро фаро мегиранд. Онҳо аксар вақт бо ринит ҳамроҳ мешаванд ва дар ин ҳолат истилоҳи «риноконъюнктивит» истифода мешавад.
6. Аллергия ба газидани ҳашарот
Реаксияҳои аллергӣ метавонанд аз газидани ҳашарот ба вуҷуд оянд, вақте ки онҳо заҳри худро ба зери пӯст ворид мекунанд. Одатан организм ба ин моддаҳои бегона бо илтиҳоб ҷавоб медиҳад, аммо агар кӯдак ба ин моддаҳо аллергия дошта бошад, реаксия метавонад ҷиддитар бошад. Одатан реаксияи аллергӣ пас аз газидани аввал зоҳир намешавад, он ҳангоми газидани такрорӣ инкишоф меёбад. Бештар аллергия ба газидани занбӯр, занбӯри гулхӯрак, занбӯри калон ва мӯрчаҳои оташин дучор мешавад.
Муҳим
Муҳим аст дар хотир дошт, ки на ҳамаи зуҳуроти аллергия дар ҳар як инсон мушоҳида мешаванд. Фарқиятҳои инфиродӣ дар системаи масъуният метавонанд боиси он шаванд, ки дар одамони гуногун аломатҳо ва реаксияҳои гуногун ба як аллергенҳо бошанд. Масалан, як шахс метавонад аз дерматити атопикӣ бидуни дигар намудҳои реаксияҳои аллергӣ азият кашад, дар ҳоле ки дигаре метавонад реаксияҳоеро, ба монанди ринити аллергӣ ва аллергияи ғизоӣ эҳсос кунад. Ғайр аз ин, шиддати аломатҳо низ метавонад аз сабук то вазнин фарқ кунад. Муҳимтарин чиз ин аст, ки ҳамеша ба мутахассис муроҷиат кунед, агар шумо ё кӯдакатон аломатҳои аллергия дошта бошед. Танҳо табиби ихтисосманд метавонад ташхиси дуруст гузорад ва табобати мувофиқ таъин кунад. Дар хотир доред, ки реаксияҳои аллергӣ, аз ҷумла шоки анафилактикӣ, метавонанд барои саломатӣ ва ҳаёт хатари ҷиддӣ дошта бошанд ва мудохилаи фаврӣ талаб кунанд. Бинобар ин, ҳамеша ба имконияти чунин реаксияҳо омода бошед ва донед, ки дар ҳолати пайдоиши онҳо чӣ бояд кард. Шояд фоидаманд бошад, ки дастурамал ё ёддошт дар бораи аломатҳои гуногуни реаксияҳои аллергӣ ва амалҳое, ки бояд ҳангоми пайдоиши онҳо анҷом дода шаванд, барои беморон ва волидони онҳо тайёр карда шавад. Инчунин шояд муфид бошад, ки омӯзиш оид ба ёрии аввалин ҳангоми аллергия ва шоки анафилактикӣ гузаронида шавад.
7.Аллергияи тамосӣ
Ин намуди аллергия ҳангоми тамоси пӯст бо моддаҳои муайяни кимиёвӣ, ба монанди косметика, воситаҳои шӯянда, пестисидҳо зоҳир мешавад. Зуҳуроти хос – кайҳак (крапивница).
8.Аллергия ба доруҳо
Реаксияи аллергӣ метавонад пас аз қабули доруҳои муайян ба вуҷуд ояд. Амалан ҳар як дору метавонад чунин реаксияро ба вуҷуд орад, аммо бештар он ҳангоми истифодаи антибиотикҳо дучор мешавад.
Аломатҳо:
Зуҳуроти аллергия гуногун буда метавонад. Ба аломатҳои асосӣ дохиланд:
- Гирифтагӣ ва ҷорӣ шудани обакии бинӣ
- Атса задан
- Обиладиҳо
- Доғҳои сурх, баромад дар пӯст
- Хоришу сӯзиши пӯст
- Эҳсоси хориш ва халадор шудан дар даҳон
- Дилбеҳузурӣ, қай
- Исҳол
- Варами рӯй, забон, лабҳо
- Сулфа, нафаскашии хирросдор, хирросанда
- Нафастангӣ аз сабаби варами ҳанҷара
- Сарчархзанӣ, ҳолати пеш аз беҳушшавӣ, беҳушшавӣ
- Сурхшавӣ ва хориши чашм, ашкрезӣ
Одатан ин аломатҳо пас аз муддати кӯтоҳ (дақиқаҳо) баъд аз тамос бо аллерген ба вуҷуд меоянд. Аммо муайян кардани сабаб метавонад мушкил бошад, зеро бисёр аломатҳо метавонанд бо зуҳуроти дигар беморӣҳо мувофиқ оянд.
Диққат
Агар шумо ё кӯдакатон аломатҳоеро эҳсос мекунед, ки метавонанд бо аллергия алоқаманд бошанд, ин тавсияҳоро риоя кунед: Фавран барои кӯмак муроҷиат кунед. Агар шумо калонсол ҳастед, аз дӯстон ё хешовандон хоҳиш кунед, ки ба шумо дастгирӣ расонанд. Агар шумо кӯдак ҳастед, ба волидайн, муаллим ё калонсоли дигаре, ки ба ӯ эътимод доред, муроҷиат кунед. Дар ҳолати зуҳуроти ногаҳонии аломатҳо (масалан, нафастангӣ, дарди шадид ё варами назаррас), фавран ёрии таъҷилиро бо занг задан ба рақами хизмати таъҷилӣ 103 даъват кунед, ё ба наздиктарин маркази тиббӣ муроҷиат кунед. Ин метавонад беморхона, поликлиника ё нуқтаи фелдшерӣ бошад. Худтабобӣ накунед, бахусус агар шумо гумон доред, ки шумо ё кӯдакатон аллергия доред. Ба ҷои ин ба табиб муроҷиат кунед. Агар шумо калонсол ҳастед, ба терапевт ё аллерголог сабтинавис шавед. Агар шумо кӯдак ҳастед, аз калонсол хоҳиш кунед, ки ба табиб барои шумо муроҷиат кунад. Дар бораи зарурати ором мондан ва қабул накардани доруҳо бидуни таъини табиб дар хотир доред. Ҳеҷ коре накунед, ки метавонад ҳолати шумо ё кӯдакро бадтар кунад. Зуҳуроти аллергия дар одамони гуногун фарқ мекунанд, бинобар ин барои ташхиси дуруст ва табобат гирифтани ёрии тиббии касбӣ муҳим аст.